Մեծ Մետաքսի ճանապարհով

Այս երթուղին անցնում է Հայաստանի մի քանի պատմական մարզերով՝ կապելով հին վանքերը, միջնադարյան խաչքարերը, քարավանային ճանապարհները և հայկական գինեգործության դարավոր ավանդույթները։

Ճանապարհորդությունը սկսվում է Սևանա լճի ափին՝ Այրավանքի վանքից։

Համալիրի գլխավոր եկեղեցին վերաբերում է 9-րդ դարին։ Այրավանքը գտնվում է Սևանի ժայռոտ ափին, որտեղից բացվում է լճի և շրջակա լեռների լայն տեսարան։

Ի տարբերություն ավելի հայտնի Սևանավանքի՝ այստեղ սովորաբար տիրում է ավելի հանգիստ մթնոլորտ, իսկ վանքի խիստ քարե ճարտարապետությունը հատկապես տպավորիչ տեսք ունի Սևանի ֆոնի վրա։

Այնուհետև կմեկնենք Նորատուս գյուղ, որը հայտնի է հայկական խաչքարերի ամենամեծ պատմական հավաքածուներից մեկով։

Հին գերեզմանատանը պահպանվել են հարյուրավոր քարե խաչեր՝ խաչքարեր, որոնք վերաբերում են տարբեր դարերի։ Դրանցից յուրաքանչյուրը տարբերվում է իր զարդանախշով, փորագրությամբ և կոմպոզիցիայով։

Խաչքարը հայկական մշակույթի առանձնահատուկ մասն է։ Հայկական քարե խաչերի ստեղծման ավանդույթը ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում։

Նորատուսից հետո երթուղին կշարունակվի լեռներով դեպի Սելիմի քարավանատուն, որը հայտնի է նաև որպես Օրբելյանների քարավանատուն։

Այն կառուցվել է 1332 թվականին Չեսար Օրբելյան իշխանի կողմից և ծառայել է որպես հանգստի վայր առևտրականների, ճանապարհորդների և լեռնանցքով անցնող քարավանների համար։

Հսկայածավալ քարե կառույցը թույլ է տալիս պատկերացնել, թե ինչպես էին դարեր առաջ իրականացվում հեռավոր ճանապարհորդությունները Հայաստանով։ Այստեղ կանգ էին առնում մարդիկ և քարավանները, որոնք անցնում էին տարածաշրջանի կարևոր առևտրային ուղիներով։

Այնուհետև կմեկնենք Վայոց Ձոր՝ Հայաստանի ամենագեղեցիկ միջնադարյան վանքերից մեկը՝ Նորավանք։

Վանական համալիրը գտնվում է Ամաղվի կիրճի բարձր, կարմրավուն ժայռերի մեջ և հատկապես ակտիվ զարգացում է ապրել 13–14-րդ դարերում։

Նորավանքը սերտորեն կապված է Օրբելյան իշխանական տոհմի և նշանավոր հայ ճարտարապետ, քանդակագործ ու վարպետ Մոմիկի անվան հետ։

Համալիրի գլխավոր հուշարձաններից մեկը՝ երկհարկանի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, կառուցվել է 14-րդ դարում։ Նրա անսովոր ճարտարապետությունը և նեղ արտաքին սանդուղքը դարձել են Նորավանքի այցեքարտերից մեկը։

Ճանապարհորդությունն ավարտում ենք Արենիում՝ Հայաստանի ամենահայտնի գինեգործական շրջաններից մեկում։

Այստեղ մեզ սպասում է գինու տուր և ճաշակում։

Գինեգործարան այցելելիս դուք կծանոթանաք հայկական գինեգործության ավանդույթներին, կիմանաք ավելին տեղական խաղողի սորտերի մասին և կկարողանաք ճաշակել այս տարածաշրջանի գինիները։

Վանքերով, խաչքարերով ու հին քարավանային ճանապարհներով անցած երկար ճանապարհորդությունից հետո հենց Արենին կդառնա մեր օրվա մթնոլորտային եզրափակիչը։

«Մեծ Մետաքսի ճանապարհով» երթուղին նախատեսված է նրանց համար, ովքեր ցանկանում են տեսնել ոչ միայն հայտնի տեսարժան վայրերը, այլև զգալ, թե ինչպես են դարերի ընթացքում Հայաստանով ճանապարհորդել մարդիկ, առևտրականները և քարավանները։

Մեկ օրվա ընթացքում դուք կտեսնեք Սևանն ու Այրավանքը, Նորատուսի եզակի խաչքարերը, միջնադարյան քարավանատունը լեռներում, հոյակապ Նորավանքը և կծանոթանաք Արենիի գինեգործական ավանդույթներին։

Այս տուրը հատկապես հետաքրքիր կլինի պատմության, միջնադարյան ճարտարապետության, լեռնային ճանապարհների, հայկական մշակույթի և գինու սիրահարների համար։

Այս ճանապարհորդությունը նրանց համար է, ում բավարար չէ պարզապես մեքենայով հասնել տեսարժան վայր, և ովքեր ցանկանում են անցնել այն ճանապարհներով, որոնցով Լոռին բացվում է բոլորովին այլ կերպ։