Հին գինու հետքերով

Ճամփորդությունը սկսվում է Խոր Վիրապից՝ Հայաստանի ամենահայտնի վանքերից մեկից և Արարատ լեռան տեսարանով ամենագեղեցիկ տեսարանային կետերից մեկից։

«Խոր Վիրապ» անունը թարգմանաբար նշանակում է «խոր զնդան»։ Ըստ հայկական քրիստոնեական ավանդության՝ հենց այստեղ է Գրիգոր Լուսավորիչը անցկացրել 13 տարի բանտարկության մեջ։ Ազատվելուց հետո նա վճռորոշ դեր է խաղացել Հայաստանի կողմից քրիստոնեության ընդունման գործում՝ IV դարի սկզբին։ Ինքնին վանքի պատմությունը ձևավորվել է ավելի ուշ, իսկ այստեղի ամենավաղ տաճարներից մեկը թվագրվում է VII դարով։

Խոր Վիրապից հետո ուղևորվում ենք դեպի հարավ՝ Վայոց ձոր՝ Հայաստանի հիմնական գինեգործական շրջաններից մեկը։

Հաջորդ կանգառը Արենի գյուղն է, որի անունն այսօր անբաժանելիորեն կապված է հայկական գինու հետ։ Այստեղ մեզ սպասում է գինու տուր և ճաշակում՝ ծանոթություն տեղական խաղողի սորտերի, գինեգործության ավանդույթների և, իհարկե, հայկական գինիների հետ։

Այս տարածաշրջանում գինու պատմությունը հազարամյակների պատմություն ունի, և երթուղու հաջորդ կետը թույլ է տալիս բառացիորեն դիպչել այդ պատմությանը։

Կայցելենք Թռչունների քարանձավ՝ Արենի-1 հնագիտական համալիրը։

Հենց այստեղ է հնագետների կողմից հայտնաբերվել մոտ 6100 տարվա հնության հին գինեգործական համալիրը, որը համարվում է կազմակերպված գինեգործության մասին հայտնի ամենահին վկայություններից մեկը։ Արենի-1-ում է հայտնաբերվել նաև հանրահայտ հին կաշվե կոշիկը։

Այս վայրը հատկապես հետաքրքիր է նրանով, որ Վայոց ձորի գինեգործության պատմությունը այստեղ դադարում է լինել պարզապես պատմություն. հնագիտական գտածոները ցույց են տալիս, թե որքան հին են այդ ավանդույթները։

Ճամփորդությունն ավարտում ենք Նորավանքի վանքում, որը գտնվում է Վայոց ձորի բարձր կարմիր ժայռերի մեջ։

Վանական հիմնական համալիրը թվագրվում է XIII դարով։ Նորավանքը միջնադարյան Հայաստանի կարևորագույն հոգևոր, մշակութային և կրթական կենտրոններից մեկն էր և սերտորեն կապված է Օրբելյան իշխանական տոհմի հետ։

Նորավանքի պատմության մեջ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում Մոմիկը՝ միջնադարյան նշանավոր ճարտարապետ, քանդակագործ և խաչքարերի վարպետ։ Վանքի ճարտարապետությունը, քարի նուրբ փորագրանախշը և շրջակա կարմիր կիրճը Նորավանքը դարձնում են հարավային Հայաստանի ամենահիշարժան տեսարժան վայրերից մեկը։

Այս երթուղին կհամապատասխանի նրանց, ովքեր ցանկանում են ճանաչել Հայաստանը պատմության, գինու, հնագիտության և միջնադարյան ճարտարապետության միջոցով։

Մեկ օրվա ընթացքում դուք կտեսնեք Արարատը Խոր Վիրապից, կծանոթանաք Արենիի գինեգործական ավանդույթներին, կայցելեք հնագիտական Թռչունների քարանձավ և ճամփորդությունը կավարտեք միջնադարյան Նորավանքի կարմիր ժայռերի մեջ։

Հատկապես հետաքրքիր երթուղի է պատմության, գինու, հնագիտության, բնության գեղեցիկ լանդշաֆտների և հայկական մշակույթի սիրահարների համար։