Ջիպ-տուր «Ուխտասար — հին ժայռապատկերների գաղտնիքները»

«Ուխտասար — հին ժայռապատկերների գաղտնիքները» ճամփորդություն է դեպի վայր, որտեղ Հայաստանի բնությունը և պատմությունը հանդիպում են մոտավորապես 3300 մետր բարձրության վրա։

Սիսիանից բարձր, Սյունիքի հրաբխային սարահարթի մեջ, գտնվում է Ուխտասար փոքրիկ լեռնային լիճը։ Բայց այս վայրին հռչակ բերեց ոչ միայն լիճը. շրջակա հրաբխային քարերի վրա պահպանվել են հազարավոր հին ժայռապատկերներ՝ մարդկանց, կենդանիների, որսի տեսարանների, ծեսերի և տարբեր խորհրդանիշների պատկերներ։ Սա իսկական բացօթյա հնագիտական թանգարան է։ Իսկ այստեղ հասնել հնարավոր է միայն իսկական լեռնային ճանապարհով։

Ժամը 7։00-ին մեկնում ենք Երևանից և ուղևորվում ենք Հայաստանի հարավ։ Մեր ուղին անցնում է երկրի լեռնային շրջաններով՝ դեպի Սյունիք, ճանապարհին նախատեսված են կանգառներ հանգստի, սննդի և լուսանկարման համար։

Ժամանում ենք Սիսիան՝ Սյունիքի հին քաղաքներից մեկը, որը գտնվում է Սյունիքի սարահարթում և հանդիսանում է Ուխտասար կատարվող արշավների հիմնական մեկնարկակետը։ Երկար ճանապարհից հետո տեղավորվում ենք հյուրանոցում կամ հյուրատանը։

Տեղավորումից հետո նախատեսված է ազատ ժամանակ հանգստի համար։ Ժամանման ժամանակից կախված՝ առաջին օրվա ծրագիրը կարող է ներառել նաև փոքրիկ զբոսանք Սիսիանով։ Առաջին օրվա հիմնական խնդիրն է հանգիստ հասնել Սյունիք և լավ հանգստանալ բարձրլեռնային ծրագրից առաջ։ Մեկ գիշերվա կացությունը ներառված է տուրի արժեքի մեջ։

Վաղ նախաճաշից կամ հավաքից հետո մեկնում ենք դեպի ամենագնացների փոխադրման վայրը։ Այնուհետև խումբը շարունակում է ճամփորդությունը պատրաստված 4×4 մեքենաներով՝ սովորական ավտոճանապարհը մնում է հետևում, և սկսվում է իրական բարձրլեռնային արկածը։

Սիսիանի շրջանից Ուխտասար է տանում բարդ լեռնային ճանապարհ. երթուղին անցնում է հրաբխային սարահարթով և ներառում իրական մենավայրի ճանապարհ՝ հողային հատվածներ, քարքարոտ ճանապարհ, խորը հետքեր, լեռնային առվակներ, ցեխ, վերելքներ և իջնումներ, ուժեղ ցնցումներ։ Դրա համար էլ երթուղու համար օգտագործվում են միայն հարմար 4×4 ամենագնացներ։

Բարձրանալու ընթացքում հայտնվում ենք բոլորովին այլ աշխարհում. ծառերն ու բնակավայրերը մնում են հեռու ներքևում, իսկ շուրջբոլորը՝ հրաբխային գագաթներ, բարձրլեռնային մարգագետիններ, սև քարքարուտ դաշտեր և հին հրաբխային երևույթների հետքեր։ Բարձրությունը աստիճանաբար մոտենում է ծովի մակարդակից 3300 մետրի։

Ժամանում ենք Ուխտասար փոքրիկ բարձրլեռնային լճին, որը գտնվում է հրաբխային լանդշաֆտի մեջ՝ մոտավորապես 3300 մետր բարձրության վրա։ Նույնիսկ ամռանը այստեղ կարող են պահպանվել ձյան հատվածներ, իսկ եղանակը կարող է փոխվել շատ կարճ ժամանակում։ Լիճն ինքնին գեղեցիկ է, սակայն Ուխտասարի իրական յուրահատկությունը գտնվում է նրա շուրջը։

Լճի շուրջ և լանջերին գտնվող հրաբխային քարերի վրա պահպանվել են ավելի քան 2000 ժայռապատկեր՝ Հայաստանի հին ժայռային արվեստի ամենանշանակալից համալիրներից մեկը։ Այստեղ կարելի է տեսնել վայրի այծերի, եղջերուների և այլ կենդանիների, մարդկանց, որսի տեսարանների, ծիսական կոմպոզիցիաների, երկրաչափական և խորհրդանշական նշանների պատկերներ։ Ժայռապատկերների մի մասը վերաբերում է խոր հնությանը՝ պատկերները ստեղծվել են այստեղ մի քանի հազարամյակների ընթացքում։ Այս նկարները հնարավորություն են տալիս պատկերացնել Հայկական բարձրավանդակում հազարավոր տարիներ առաջ ապրած մարդկանց կյանքը, հավատալիքները և շրջապատող աշխարհը։

Պրոֆեսիոնալ լեռնային ուղեկցորդ-էքսկուրսավարի ուղեկցությամբ ծանոթանում ենք առավել հետաքրքիր հասանելի հատվածներին։ Սա ապակու հետևում գտնվող թանգարան չէ. ժայռապատկերները գտնվում են ուղղակիորեն քարերի վրա՝ իրենց բնական միջավայրում, ուստի այստեղ առանձնապես կարևոր է հնագիտական ժառանգության հանդեպ զգույշ վերաբերմունքը։ Մենք ոչինչ չենք շրջագծում, չենք թրջում լուսանկարման համար, չենք քերծում և չենք կոխում պատկերներով մակերեսների վրա։

Ժայռապատկերներին ծանոթանալուց հետո նախատեսված է ժամանակ հանգստի և լուսանկարման համար։ Լավ եղանակին այստեղից բացվում են Սյունիքի սարահարթի և շրջակա հրաբխային գագաթների ընդարձակ տեսարաններ։ Ծրագիրն ավարտելուց հետո սկսում ենք իջնել ամենագնացներով՝ ետ դեպի Սիսիան, տեղափոխվում ենք հիմնական տրանսպորտ և ուղևորվում ենք Երևան։ Վերադարձը՝ երկրորդ օրվա ուշ երեկոյան։

Այս երթուղին հատկապես կհավանի նրանց, ում հետաքրքրում են հնագիտությունը, հին պատմությունը, բարձրլեռնային լճերը, ջիպ-տուրերը, off-road-ը, հրաբխային լանդշաֆտները, լուսանկարչությունը և Հայաստանի անսովոր վայրերը։

Հատուկ լեռնագնացական պատրաստվածություն չի պահանջվում, սակայն անհրաժեշտ է պատրաստ լինել մոտավորապես 3300 մետր բարձրության, երկար ջիպ-երթուղու և անհարթ բնական ռելիեֆով զբոսանքների համար։

Ուխտասարը վայր է, որտեղ ճանապարհն ավարտվում է, իսկ պատմությունը սկսվում է հենց քարերի վրա։