Ուխտասար — հնագույն ժայռապատկերների գաղտնիքները (2 օր)
«Ուխտասար — հնագույն ժայռապատկերների գաղտնիքները»՝ ճամփորդություն այնտեղ, որտեղ Հայաստանի բնությունն ու պատմությունը հանդիպում են մոտ 3300 մետր բարձրության վրա։ Սիսիանից բարձր, Սյունիքի բարձրավանդակի հրաբխային լանդշաֆտի մեջ, գտնվում է փոքրիկ լեռնային Ուխտասար լիճը։ Սակայն այս վայրին համբավ է բերել ոչ միայն լիճը։
Շրջակա հրաբխային քարերի վրա պահպանվել են հազարավոր հնագույն ժայռապատկերներ՝ մարդկանց, կենդանիների, որսի տեսարանների, ծեսերի և տարբեր խորհրդանիշների պատկերներ։ Սա իսկական բացօթյա հնագիտական թանգարան է։ Եվ այստեղ կարելի է հասնել միայն իսկական լեռնային ճանապարհով։
Օր 1՝ ճանապարհ դեպի Սյունիք։ Ժամը 07:00-ին դուրս ենք գալիս Երևանից և մեկնում Հայաստանի հարավ։ Մեր ճանապարհն անցնում է երկրի լեռնային շրջաններով՝ դեպի Սյունիք։ Ճանապարհին նախատեսված են կանգառներ հանգստի, սննդի և լուսանկարների համար։
Հասնում ենք Սիսիան՝ Սյունիքի հնագույն քաղաքներից մեկը, որը գտնվում է Սյունիքի բարձրավանդակում։ Հենց Սիսիանն է Ուխտասար կատարվող արշավների հիմնական մեկնակետը։ Երկար ճանապարհից հետո տեղավորվում ենք հյուրանոցում կամ հյուրատանը։ Տեղավորվելուց հետո ժամանակ է նախատեսված հանգստի համար։ Հնարավորության դեպքում և կախված ժամանման ժամից՝ առաջին օրվա ծրագիրը կարող է ներառել կարճ զբոսանք Սիսիանում։ Առաջին օրվա գլխավոր նպատակն է հանգիստ հասնել Սյունիք և լավ հանգստանալ բարձրլեռնային ծրագրից առաջ։ Մեկ գիշերվա կացությունը ներառված է տուրի արժեքում։
Օր 2՝ ջիպ-տուր դեպի Ուխտասար։ Վաղ նախաճաշից կամ հավաքվելուց հետո մեկնում ենք դեպի ամենագնացներ փոխադրվելու վայր։ Այնուհետև խումբը ճամփորդությունը շարունակում է պատրաստված 4×4 մեքենաներով։ Սովորական ավտոճանապարհը մնում է հետևում։ Սկսվում է իսկական բարձրլեռնային արկածը։
Սիսիանի շրջանից դեպի Ուխտասար տանում է բարդ լեռնային ճանապարհ։ Երթուղին անցնում է հրաբխային սարահարթով և ներառում է իսկական անճանապարհություն՝ հնարավոր են գրունտային հատվածներ, քարքարոտ ճանապարհ, խորը ակոսներ, լեռնային առվակներ, ցեխ, վերելքներ ու վայրէջքներ և ուժեղ ցնցումներ։ Ուստի երթուղու համար օգտագործվում են միայն համապատասխան 4×4 ամենագնացներ։
Սյունիքի բարձրավանդակ բարձրանալիս հայտնվում ենք բոլորովին այլ աշխարհում։ Ծառերն ու բնակավայրերը մնում են շատ ներքևում։ Շուրջբոլորը հրաբխային գագաթներ են, ալպյան մարգագետիններ, սև քարե դաշտեր և հնագույն հրաբխային գործընթացների հետքեր։ Բարձրությունն աստիճանաբար մոտենում է ծովի մակերևույթից 3300 մետրի։
Հասնում ենք փոքրիկ բարձրլեռնային Ուխտասար լճին։ Լիճը գտնվում է հրաբխային լանդշաֆտի մեջ՝ մոտ 3300 մետր բարձրության վրա։ Նույնիսկ ամռանը այստեղ կարող են մնալ ձյունապատ հատվածներ, իսկ եղանակը կարող է փոխվել բառացիորեն կարճ ժամանակում։ Լիճն ինքնին գեղեցիկ է, բայց Ուխտասարի իսկական յուրահատկությունը նրա շուրջն է։
Լճի շրջակայքի և լանջերի հրաբխային քարերի վրա պահպանվել են ավելի քան 2 000 ժայռապատկերներ։ Սա Հայաստանի հնագույն ժայռային արվեստի ամենանշանակալի համալիրներից մեկն է։ Այստեղ կարելի է տեսնել լեռնային այծերի, եղնիկների և այլ կենդանիների, մարդկանց, որսի տեսարանների, ծիսական կոմպոզիցիաների, երկրաչափական և խորհրդանշական նշանների պատկերներ։ Ժայռապատկերների մի մասը վերաբերում է խոր հնությանը․ պատկերներն այստեղ ստեղծվել են մի քանի հազարամյակների ընթացքում։ Այս նկարները հնարավորություն են տալիս պատկերացնել հազարամյակներ առաջ Հայկական լեռնաշխարհում ապրած մարդկանց կյանքը, հավատալիքներն ու շրջապատող աշխարհը։
Պրոֆեսիոնալ լեռնային ուղեկցորդ-էքսկուրսավարի հետ ծանոթանում ենք ամենահետաքրքիր հասանելի հատվածներին։ Սա ապակու տակ դրված թանգարան չէ․ ժայռապատկերները գտնվում են հենց քարերի վրա՝ իրենց բնական միջավայրում։ Ուստի այստեղ հատկապես կարևոր է հոգատար վերաբերմունքը հնագիտական ժառանգության նկատմամբ։ Մենք ոչինչ չենք եզրագծում, լուսանկարելու համար չենք թրջում, չենք քերծում և չենք կանգնում պատկերներով մակերեսների վրա։
Ժայռապատկերներին ծանոթանալուց հետո ժամանակ է նախատեսված հանգստի և լուսանկարների համար համայնապատկերային կետերում։ Լավ եղանակին այստեղից բացվում են լայն տեսարաններ դեպի Սյունիքի բարձրավանդակ և շրջակա հրաբխային գագաթներ։ Ծրագրի ավարտից հետո ամենագնացներով իջնում ենք Սիսիան, նստում հիմնական տրանսպորտը և մեկնում Երևան։ Վերադարձը՝ երկրորդ օրվա ուշ երեկոյան։
Այս երթուղին հատկապես կհավանեն նրանք, ում հետաքրքրում են հնագիտությունը, հին պատմությունը, բարձրլեռնային լճերը, ջիպ-տուրերն ու off-road-ը, հրաբխային լանդշաֆտները, լուսանկարչությունը և Հայաստանի անսովոր վայրերը։ Հատուկ լեռնագնացական պատրաստվածություն չի պահանջվում, սակայն պետք է պատրաստ լինել մոտ 3300 մետր բարձրությանը, երկար ջիպ-երթուղուն և անհարթ բնական ռելիեֆով զբոսանքներին։ Ուխտասարն այն վայրն է, որտեղ ճանապարհն ավարտվում է, իսկ պատմությունը սկսվում է հենց քարերի վրա։
Օգտակար տեղեկություններ
Ամրագրում
Էքսկուրսիային մասնակցությունը՝ նախնական ամրագրմամբ։
Ջիպ-խմբում տեղերի քանակը սահմանափակ է։
Ամրագրելու համար անհրաժեշտ է նշել՝
- Ուղևորության ամսաթիվը
- Մասնակիցների քանակը
- WhatsApp / Telegram: +374 99 250 525
Ամրագրումը հաստատվելուց հետո ձեր տեղը խմբում ամրագրվում է։
Մեկնման ժամը և վայրը
Մեկնման վայրը՝ Երևան, Մեսրոպ Մաշտոցի պողոտա, 51՝ Մատենադարանի ստորին հատված, Bus Voyage կանգառի մոտ։
Տրանսպորտի դիմապակու վրա կլինի AMARAS TOUR ցուցանակ։
- Հավաքի ժամ: 06:45
- Մեկնում: 07:00
Ինչ է ներառված արժեքում
- Հարմարավետ տրանսպորտ Երևան → Սիսիան → Երևան
- 1 գիշերվա կացություն Սիսիանում
- Բարձրլեռնային 4×4 ջիպ-տուր
- Պրոֆեսիոնալ լեռնային ուղեկցորդ-էքսկուրսավար
- Էքսկուրսիոն ուղեկցում
- Այց Ուխտասար լիճ
- Ծանոթություն ժայռապատկերներին
- Բարձրլեռնային համայնապատկերային կանգառներ
- Շշալցված ջուր
- Հյուրասիրություն Amaras Tour-ից
Կացություն
Արժեքում ներառված է 1 գիշեր Սիսիանի հյուրանոցում կամ հյուրատանը։
Տեղավորման ստանդարտ ձևաչափը որոշվում է ընտրված ամսաթվին համարների առկայությամբ։
Կացության կոնկրետ վայրը հայտնվում է տուրը հաստատելիս։
Եթե նախաճաշը ներառված է ընտրված կացարանի սակագնում, այն նույնպես տրամադրվում է մասնակիցներին։
Ինչ ներառված չէ արժեքում
- Ճաշ և ընթրիք
- Լրացուցիչ սնունդ
- Անձնական ծախսեր
- Հիմնական ծրագրում չնշված ծառայություններ
Մուտքի տոմսեր
Այսօրվա դրությամբ Ուխտասարի բնական-հնագիտական տարածքի համար մուտքի գործող ստանդարտ սակագին հաստատված չէ։
Ուստի կայքում չստուգված արժեք չենք նշում։
Եթե տուրի օրը գործի պարտադիր վճար կամ այլ սահմանված վճարում, տեղեկությունը մասնակիցներին կտրամադրվի նախապես։
Ինչպես է անցնում ջիպ-տուրը
Բարձրլեռնային հատվածն իրականացվում է 4×4 մեքենաներով։
Սիսիանի շրջանից սպասվում է լուրջ անճանապարհային վերելք։
Ճանապարհին հնարավոր են՝
- Քարեր
- Խորը ակոսներ
- Ցեխ
- Ջուր
- Լեռնային առվակներ
- Զառիթափ հատվածներ
- Ուժեղ ցնցումներ
Սովորական մարդատար մեքենան այս երթուղու համար հարմար չէ։
Ոտքով հատված
Ուխտասարը ջիպ-տուր է, բայց դա առանց քայլելու էքսկուրսիա չէ։
Հասնելուց հետո անհրաժեշտ է քայլել ժայռապատկերներով հատվածների միջև և լճի մոտ։
Ոտքով հատվածն անցնում է մոտ 3300 մետր բարձրության վրա՝ բնական ռելիեֆով։
Հնարավոր են՝
- Քարեր
- Հրաբխային ապարներ
- Խոտ
- Թաց հատվածներ
- Փոքր վերելքներ և վայրէջքներ
Գագաթ երկար վերելք ստանդարտ ծրագրում ներառված չէ։
Բարձրություն՝ մոտ 3300 մետր
Սա լիարժեք բարձր լեռնային գոտի է։
Այս բարձրության վրա որոշ մասնակիցներ կարող են զգալ՝
- Շնչահեղձություն
- Արագ հոգնածություն
- Գլխացավ
- Գլխապտույտ
Անհրաժեշտ է շարժվել հանգիստ, ջուր խմել և հետևել ուղեկցորդի խորհուրդներին։ Վատ ինքնազգացողության դեպքում անմիջապես տեղեկացրեք ուղեկցողին։
Պրոֆեսիոնալ լեռնային ուղեկցորդ-էքսկուրսավար
Խմբին ուղեկցում է պրոֆեսիոնալ լեռնային ուղեկցորդ-էքսկուրսավար։
Սա հատկապես կարևոր է բարձրության, բարդ ճանապարհի, արագ փոփոխվող եղանակի և տարածքի հնագիտական արժեքի պատճառով։
Կանոններ ժայռապատկերների մոտ
Ժայռապատկերները պատմամշակութային ժառանգություն են։
Կտրականապես արգելվում է՝
- Քերծել պատկերները
- Եզրագծել գծերը
- Լուսանկարելու համար ջուր կամ այլ հեղուկներ քսել
- Կանգնել պատկերներով քարերի վրա
- Տեղափոխել հնագիտական քարերը
- Թողնել գրություններ
Մենք վայրը թողնում ենք ճիշտ այնպես, ինչպես տեսել ենք։
Ինչ կոշիկ է պետք
Անհրաժեշտ է հարմարավետ փակ կոշիկ՝ լավ պրոտեկտորով՝ տրեկինգային կոշիկներ կամ տրեկինգային սպորտային կոշիկներ։
Հարմար չեն՝
- Հողաթափեր
- Սանդալներ
- Դասական կոշիկներ
- Հարթ ներբանով կոշիկներ
Ինչպես հագնվել
Նույնիսկ ամռանը մոտ 3300 մետր բարձրության վրա կարող է ցուրտ լինել։
Պարտադիր է ունենալ՝
- Երկար տաբատ
- Տաք բաճկոնակ կամ ֆլիս
- Քամուց պաշտպանող բաճկոն
- Անձրևանոց կամ անջրանցիկ բաճկոն
- Գլխարկ
Տաք հագուստը պարտադիր է նույնիսկ ամռանը։
Ինչ վերցնել հետներդ
Խորհուրդ ենք տալիս՝
- Փոքր ուսապարկ
- Տաք հագուստ
- Անձրևանոց
- Արևային ակնոց
- Արևապաշտպան քսուք
- Անձնական դեղորայք
- Թեթև նախուտեստ
- Power Bank
- Խոնավ և չոր անձեռոցիկներ
- Պահեստային գուլպաներ
Շշալցված ջուրը տրամադրում է Amaras Tour-ը։
Սնունդ
Լիարժեք սնունդը ներառված չէ արժեքում։
Առաջին օրը նախատեսված են կանգառներ սննդի համար։
Երկրորդ օրը խորհուրդ ենք տալիս հետներդ վերցնել թեթև նախուտեստ, քանի որ բարձր լեռներում սրճարաններ և խանութներ չկան։
Հարմար են՝
- Բուտերբրոդներ
- Ընկույզներ
- Չիր
- Մրգեր
- Էներգետիկ բատոններ
Ջուրը և հյուրասիրությունը Amaras Tour-ից ներառված են արժեքում։
Եղանակ
Ուխտասարում եղանակը կարող է շատ արագ փոխվել։
Հնարավոր են՝
- Ուժեղ քամի
- Մառախուղ
- Անձրև
- Կարկուտ
- Կտրուկ ցրտում
- Ձյունապատ հատվածներ
Սիսիանի լավ եղանակը չի երաշխավորում նույն եղանակը 3300 մետր բարձրության վրա։
Սեզոնայնություն
Ուխտասարը խիստ սեզոնային երթուղի է։
Սյունիքի պաշտոնական զբոսաշրջային ռեսուրսը որպես հասանելիության հիմնական շրջան նշում է հունիս–սեպտեմբերը։
Սակայն օրացուցային ամսաթիվն ինքնին չի երաշխավորում անցանելիությունը։
Յուրաքանչյուր ուղևորությունից առաջ ստուգվում են՝
- Ձյունը
- Եղանակը
- Ճանապարհի վիճակը
- Առվակներում ջրի մակարդակը
- Ջիպերի անվտանգ անցման հնարավորությունը
Անվտանգություն
Անհրաժեշտ է հետևել վարորդների և լեռնային ուղեկցորդի հրահանգներին։
Արգելվում է ինքնուրույն հեռանալ խմբից։
Եղանակի կամ ճանապարհի վիճակի վատթարացման դեպքում լեռնային ուղեկցորդն իրավունք ունի փոխել ծրագիրը կամ ավելի շուտ սկսել վայրէջքը։
Ում է հարմար տուրը
Տուրը հարմար է ակտիվ ճամփորդների համար, ովքեր լավ են տանում՝
- Երկար ճանապարհը
- Մոտ 3300 մետր բարձրությունը
- Անճանապարհային ուժեղ ցնցումները
- Ոտքով փոքր ծանրաբեռնվածությունը
- Արագ փոփոխվող լեռնային եղանակը
Հատուկ լեռնագնացական պատրաստվածություն չի պահանջվում։
Տևողություն
2 օր / 1 գիշեր։
Օր 1՝ Երևան → Սիսիան → տեղավորում → հանգիստ։
Օր 2՝ վաղ մեկնում → 4×4 ջիպեր → Ուխտասար → լիճ → ժայռապատկերներ → վերադարձ Սիսիան → Երևան։
Վերադարձը Երևան՝ երկրորդ օրվա ուշ երեկոյան։
Ճշգրիտ ժամը կախված է բարձրլեռնային ճանապարհի վիճակից, եղանակից և կանգառների տևողությունից։
Ծրագրի փոփոխություն
Բարձրլեռնային հատվածը կարող է փոփոխվել կամ չեղարկվել՝
- Ուժեղ անձրևի
- Մառախուղի
- Ձյան
- Ճանապարհի անանցանելի վիճակի
- Առվակներում ջրի բարձր մակարդակի
- Անվտանգության վրա ազդող այլ պայմանների դեպքում
Մասնակիցների անվտանգությունը միշտ Amaras Tour-ի առաջնահերթությունն է։
Երթուղի
- 1Երևան
- 2Սյունիք
- 3Սիսիան
- 4Գիշերակաց
- 5Ջիպ-տուր 4×4
- 6Սյունիքի բարձրավանդակ
- 7Ուխտասար լիճ
- 8Հնագույն ժայռապատկերներ
- 9Համայնապատկերային կետեր
- 10Երևան