Ջիփ-թուր «Կապուտան՝ Զանգեզուրի բարձրլեռնային լիճ»

Կապուտան լիճը Սյունիքի ամենատպավորիչ բարձրլեռնային լճերից մեկն է։ Խոսակցական լեզվում այն հաճախ անվանում են Գոգի լիճ, սակայն կադաստրային տվյալներով պաշտոնական անվանումը Կապուտան է։ Լիճը գտնվում է Զանգեզուրի լեռնաշղթայի վերին հատվածում՝ ծովի մակարդակից մոտավորապես 3202 մետր բարձրության վրա։ Նրա մակերեսը կազմում է շուրջ 10 հեկտար, ծավալը՝ մոտ 1,5 միլիոն խորանարդ մետր, իսկ առավելագույն խորությունը հասնում է մոտ 22 մետրի։ Կապուտանը զգալիորեն մեծ է Հայաստանի շատ բարձրլեռնային լճերից։ Այս վայրը շրջապատված է Զանգեզուրի դաժան գագաթներով և գրեթե զուրկ է զբոսաշրջային ենթակառուցվածքից, ուստի հենց ճանապարհը դեպի լիճը արդեն առանձին արկած է։

Օր 1 — Ճանապարհ դեպի Սյունիքի սիրտը։ Վաղ առավոտյան մեկնում ենք Երևանից և ուղևորվում Հայաստանի հարավ։ Առջևում երկար ճանապարհ է Վայոց ձորով և Սյունիքով։ Ճանապարհին նախատեսված են անհրաժեշտ կանգառներ՝ հանգստի, սննդի և լուսանկարման համար։ Երթուղին աստիճանաբար դառնում է ավելի լեռնային, և Գորիսից հետո ճանապարհը ավելի է խորանում Սյունիք։

Շարունակում ենք ճանապարհը Կապանով դեպի Քաջարան՝ Զանգեզուրի լեռնաշղթայի բարձր լեռների մեջ գտնվող քաղաք։ Հենց Քաջարանի տարածքն է մեր ճամփորդության բարձրլեռնային հատվածի մեկնարկային կետը։ Կապուտանը գտնվում է Քաջարանի տարածքից մոտավորապես 8 կիլոմետր հարավ-արևմուտք, սակայն ուղիղ հեռավորությունն այստեղ ոչինչ չի ասում ճանապարհի բարդության մասին. լեռները, բարձրության տարբերությունները և անճանապարհությունը այս մի քանի կիլոմետրերը վերածում են իսկական էքսպեդիցիոն երթուղու։

Երկար ճանապարհից հետո տեղավորվում ենք հյուրանոցում կամ հյուրատանը՝ Քաջարանի կամ Կապանի տարածքում։ Երեկոյան՝ հանգիստ և նախապատրաստություն հաջորդ օրվան։ Վաղ քնելը հատկապես կարևոր է, քանի որ բարձրլեռնային հատվածը ցանկալի է սկսել առավոտյան, երբ եղանակային պայմանները սովորաբար ավելի կայուն են։ Տուրի արժեքի մեջ ներառված է 1 գիշեր կացարան։

Օր 2 — Ջիփ-էքսպեդիցիա դեպի Կապուտան։ Վաղ առավոտյան մեկնում ենք դեպի բարձրլեռնային ճանապարհի սկիզբը։ Տեղափոխվում ենք պատրաստված 4×4 լիարժեք թափքով մեքենաների։ Այստեղից սկսվում է ճամփորդության հիմնական մասը։

Բարձրանալը կատարվում է հին լեռնային ջիփ-արահետներով։ Ճանապարհը աստիճանաբար բարձրանում է մոտավորապես 2000 մետրից մինչև ավելի քան 3000 մետր նիշեր։ Երթուղում հնարավոր են քարքարոտ հատվածներ, զառիթափ վերելքներ, անհարթ գրունտային ճանապարհ, լեռնային առվակների հատումներ, նեղ հատվածներ, ուժեղ ցնցումներ և անձրևից հետո ցեխոտ հատվածներ։ Սա սովորական գրունտային ճանապարհ չէ, այլ լիարժեք բարձրլեռնային off-road երթուղի։

Բարձրանալու ընթացքում բացվում է բոլորովին այլ Սյունիք։ Անտառային և բնակեցված գոտին մնում է հեռու ներքևում։ Շուրջբոլորը հայտնվում են ալպիական մարգագետիններ, ժայռային զանգվածներ, բարձրլեռնային հովիտներ և Զանգեզուրի լեռնաշղթայի գագաթները։ Այստեղ գրեթե բացակայում է սովորական զբոսաշրջային ենթակառուցվածքը։ Ճանապարհին կանգառներ ենք անում ամենագեղեցիկ և ամենաանվտանգ համայնապատկերային կետերում։

Ջիփերը բարձրանում են մինչև առավելագույն անվտանգ կետը, որը հասանելի է կոնկրետ ամսաթվին։ Ավելի բարձր հին ջիփ-ճանապարհի վիճակը զգալիորեն վատանում է, և լճին հասնելու վերջնական հատվածն անցնում ենք ոտքով։ Ճանապարհի լավ վիճակի դեպքում հետիոտն հատվածը համեմատաբար փոքր է, սակայն դրա փաստացի երկարությունը կախված է նրանից, թե որքան բարձր կարող են անվտանգ բարձրանալ մեքենաները։ Վերջին հատվածն անցնում է բնական լեռնային ռելիեֆով և կարող է ներառել խոշոր քարեր, քարացրոններ, անհարթ լանջեր, կարճ վերելքներ և ուղիղ իջեցում դեպի լիճը։ Ուստի, չնայած ջիփ-տուրի ձևաչափին, մասնակիցները պետք է ֆիզիկապես պատրաստ լինեն փոքրիկ բարձրլեռնային զբոսանքի։

Ճամփորդության գլխավոր կետը Կապուտան լիճն է՝ գտնվող ծովի մակարդակից մոտավորապես 3202 մետր բարձրության վրա։ Նրա մակերեսը կազմում է մոտ 10 հեկտար, իսկ առավելագույն խորությունը՝ մոտ 22 մետր։ Լիճը գտնվում է Զանգեզուրի լեռնաշղթայի գագաթների մեջ և աչքի է ընկնում ջրի հագեցած գույնով, որը փոխվում է կախված արևից, ամպերից և եղանակից։ Այս բարձրության վրա գրեթե բացակայում են քաղաքակրթության հետքերը՝ շուրջբոլորը միայն լեռներ, քարեր, ալպիական բուսականություն և բարձրլեռնային լռություն։

Ժամանումից հետո նախատեսված է ժամանակ հանգստի, լուսանկարման, փոքրիկ զբոսանքի և լիճը հասանելի համայնապատկերային կետերից դիտելու համար։ Մնալու տևողությունը որոշում է լեռնային ուղեկցորդը՝ հաշվի առնելով եղանակը և մասնակիցների վիճակը։

Հանգստից հետո սկսում ենք իջնել։ Վերադառնում ենք լիարժեք թափքով մեքենաների մոտ, ապա բարձրլեռնային ճանապարհով իջնում ենք Քաջարանի տարածք։ Տեղափոխվում ենք հիմնական տրանսպորտ և ուղևորվում ենք հետ դեպի Երևան։ Վերադարձը՝ երկրորդ օրվա ուշ երեկոյան։

Այս երթուղին ստեղծված է նրանց համար, ովքեր ցանկանում են տեսնել ոչ էքսկուրսիոն, այլ վայրի բարձրլեռնային Հայաստանը։ Այն հատկապես կհարմարի լեռների, ջիփ-տուրերի, բարձրլեռնային լճերի, off-road ճամփորդությունների, անսովոր բնական վայրերի, լուսանկարչության և էքսպեդիցիոն երթուղիների սիրահարներին։ Սա դասական ավտոբուսային էքսկուրսիա չէ։ Երթուղին պահանջում է պատրաստակամություն երկար ճանապարհի, անճանապարհության, 3000 մետրից բարձր բարձրության և փոքրիկ հետիոտն հատվածի համար։ Կապուտանը վայր է, ուր գնում են ոչ պարզապես տեսարժան վայր տեսնելու համար․ հենց ճանապարհը դեպի այնտեղ դառնում է ճամփորդություն։